موتور خودرو یک سیستم پیچیده و دارای اجزای مختلف است. هریک از این اجزا، که ممکن است کوچک یا بزرگ و از جنسهای مختلف باشند، در درجه اهمیت خاصی قرار دارند. اما در نهایت وظیفه این مجموعه تامین نیروی لازم برای به حرکت در آوردن خودرو است. این نیرو نیز با صورت گرفتن یک احتراق کامل و بینقص در موتور تامین میشود. یعنی انفجاری که درون محفظه احتراق صورت میگیرد منبع نیروی خودرو است. محفظه احتراق به بخشی از سیلندر که شامل فضای بین پیستون و سرسیلندر میشود اطلاق میگردد. بنابراین میتوان گفت سیلندرها، که تقریبا تمام اجزای انفجار و اتاقک احتراق را در خود جای میدهند از اصلیترین بخشهای موتور هستند. بر همین اساس موتورها را براساس تعداد سیلندر و آرایش آنها تقسیمبندی میکنند. اما سیلندرها به خودی خود هیچ هویتی ندارند و این بلوک سیلندر است که به سیلندر موتور و حتی نحوه آرایش آن ماهیت میبخشد. اکنون میخواهیم درباره بلوک سیلندر و نقش آن در موتور بیشتر بدانیم.
بلوک سیلندر چیست و چه وظایفی در موتور خودرو دارد؟
بلوک سیلندر در واقع اسکلت و بدنه اصلی یک موتور درون سوز است که بخش اعظم حجم موتور را به خود اختصاص میدهد. این بخش از موتور به نوعی پایه و تکیهگاه اجزای دیگر نیز محسوب میشود به طوری که محل نصب اجزایی مانند، میللنگ، رینگ پیستون، شاتون، سرسیلندر، کارتل و منیفولد گاز را در خود جای میدهد. بنابراین میتوان گفت فلسفه تولید و استفاده از بلوک سیلندر ایجاد یکپارچگی بین اجزای مختلف موتور به وسیله آن و تعدد در سیلندرها است. به بیان دیگر، سیلندر تقریبا اصلیترین قسمت در صورت گرفتن احتراق است، اما یک سیلندر به تنهایی نمیتواند نیروی مورد نیاز خودرو را تامین کند و برای به حرکت در آمدن آن نیاز به قرار گرفتن سیلندرها در آرایشی منظم کنار هم است. این آرایش توسط بلوک سیلندر تنظیم میشود. به این صورت که بلوک سیلندر را که قطعهای ساخته شده از چدن ریختهگری است، به گونهای طراحی میکنند که ضمن دارا بودن فضاهای لازم برای نصب دیگر اجزا و مجراهای مورد نیاز عبور روغن و مایع خنککننده، سوراخهایی استوانهای شکل درون خود دارد. این استوانههای توخالی دیواره سیلندرها را تشکیل میدهند. سیلندر که با قرار گرفتن واشر سرسیلندر و سرسیلندر روی بلوک و تکمیل دیوارهها شکل میگیرد، محفظه احتراق را تشکیل میدهد که پیستون در آن بالا و پایین رفته و ضمن فراهم آوردن تراکم لازم از مخلوط سوخت و روغن برای ایجاد احتراق، نیروی ایجاد شده از انفجار را نیز به سایر قسمتها منتقل میکند.
اجزایی که روی بلوک سیلندر سوار میشوند
همانطور که گفته شد، بلوک سیلندر به عنوان تکیهگاه اجزای دیگر موتور مورد استفاده قرار میگیرد. مانند اسکلت که اعضا و بخشهای مختلف روی آن تکیه کرده و بدن انسان شکل میگیرد، بلوک نیز به موتور شکل و ساختار متحد میدهد. ساختمان این اسکلت، پیش از سوار شدن بخشهای متفاوت، پر از حفرهها و مجاری مختلف است. اما طراحی هیچیک از آنها بیهدف و بیهوده نبوده و هریک از آنها کارایی خاص خود را دارند. برخی از آنها مسیر عبور آب و روغن هستند و برخی دیگر محل نصب اجزای مختلف. اجزای اصلی که روی بلوک سیلندر سوار میشوند به شرح زیر هستند:
کارتل روغن
انتهای بلوک سیلندر یا در واقع زیر آن نصب میشود. این قطعه که نام صحیح آن کارتر است ضمن محافظت از میللنگ روغن موتوره داغ خارج شده از موتور را درون محفظه مخصوص خود نگه میدارد تا پیش از بازگشت به موتور به دمای مناسب برسند. کارتل بعد از بلوک بزرگترین بخش حجمی موتور است.
سرسیلندر
روی بلوک سوار شده و به وسیله کپههایی به آن چفت میشود. معمولا از جنس بلوک سیلندر است و اجزایی مانند سوپاپها و شمعها روی آن سوار میشوند.
واشر سرسیلندر
بین سرسیلندر و بلوک قرار میگیرد و سیلندرها را عایق بندی میکند. معمولا با وجود قابلیت ارتجاعی از استحکام لازم نیز برخوردار است و مقاومت دمایی بالایی دارد.
