یکی از مهمترین سیستمها در خودروهای بنزینی با موتورهای احتراق داخلی، سیستم خنککننده است. فعالیت موتورهای احتراق داخلی که همواره با جرقهزنی و اشتعال همراه است، حرارت و دمای بالایی ایجاد میکند. این حرارت در صورت بقا و عدم کاهش، در عملکرد موتور و فعالیت دیگر سیستمهای خودرو ایجاد اخلال کرده و راندمان خودرو را پایین میآورد. حتی در صورت بالا رفتن بیش از حد دما در سیستم فنی خودرو، آسیبهای متعددی به قطعات مختلف وارد آمده و خودرو از کار میافتد. بنابراین نیاز به خنکسازی این اجزا، که دمای آنها به صورت مداوم و تصاعدی بالا میرود، بسیار ضروری و حیاتی است. سیستم خنککننده خودرو این وظیفه را برعهده دارد و طی فرآیندی مشخص در مسیری کاملا حساب شده روند خنککاری موتور و دیگر اجزای خودرو را تنظیم میکند.
سیستمهای خنککننده به دو دسته کلی آب خنک و هوا خنک تقسیم میشوند که امروزه در خودروها تنها از سیستم آب خنک استفاده میشود. مهمترین اجزای این نوع سیستم خنککننده در خودرو شامل رادیاتور، شلنگهای آب، واتر پمپ (پمپ آب)، ترموستات، پروانه خنککننده یا فن، سنسور دمای آب و مجاری آب اطراف بلوک موتور میشوند. اکنون میخواهیم از پروانه یا فن خودرو در این سیستم بیشتر گفته و وظایف آن را دقیقتر بررسی کنیم.
پروانه یا فن خودرو چیست؟
سیستم فن در جریان خنکسازی موتور وظیفه تامین هوای مورد نیاز برای این فرآیند را برعهده دارد. فن خودرو را معمولا به صورت پروانهی هواکش در جلوی موتور میبینیم. به همین دلیل به فن خودرو پروانه موتور یا پروانه رادیاتور نیز گفته میشود. این پروانه که نقش دمنده سیستم خنککاری را بر عهده دارد به دو صورت کلی در خودروها مورد استفاده قرار میگیرد. 
وظیفه فن یا پروانه در سیستم خنککاری خودرو چیست؟
برای درک بهتر عملکرد فن و وظیفه آن در سیستم خنککاری بهتر است ابتدا خلاصهای از روند عملکرد کل سیستم را بررسی کنیم. مهمترین وظیفه سیستم خنککاری خودرو، تامین دمای بهینه و مناسب برای کار موتور است. اجزای این سیستم به دو دسته تقسیم میشوند.
– مکانیکی: واتر پمپ- ترموستات- شلنگها- کانالهای مدار آب- رادیاتور و درب آن
– الکتریکی: فن یا پروانه، موتور فن، رله فن و ECU یا یونیت فن
معمولا بخشی از دمای ایجاد شده در موتور توسط اگزوز خارج میشود. اما بخش دیگر در بدنه موتور باقی مانده و باعث گرم شدن بلوک سیلندر، سرسیلندر و دیگر اجزای موتور میشود. این گرما توسط سیستم خنک کننده کاهش مییابد. به این ترتیب که واتر پمپ آب رادیاتور را به مجاری و کانالهای مدار آب اطراف بلوک سیلندر هدایت میکند. آب با جریان در این مسیرها دمای بلوک و اجزای مختلف موتور مانند سوپاپها و مانیولدها را کاهش داده و به سمت رادیاتور باز میگردد. دمای آب در رادیاتور مجدد پایین آمده و بار دیگر مسیر خود را به سمت موتور در پیش میگیرد. اما دمای آب در رادیاتور از طریق عبور از یک مسیر طولانی با سطح مقطع کم و مجاورت با هوای خنک محیط در تمام مدت عبور از رادیاتور کاهش مییابد. فن یا پروانه ماشین به عنوان دمنده نقش تامینکننده این هوای محیطی را بر عهده دارند. به این ترتیب باید گفت که با وجود اهمیت رادیاتور در عملکرد سیستم خنککاری، این قطعه بدون فن کارایی خود را از دست خواهد داد و نمیتواند وظیفهاش را به خوبی و کامل انجام دهد.
فن مکانیکی چیست؟
همانطور که گفته شد استفاده از انواع فن مکانیکی در گذشته رایج بوده و امروزه منسوخ شده است. این پروانه که نیروی کار و چرخش خود را از موتور میگرفت، ضمن پایین آوردن راندمان موتور، به دلیل چرخش مداوم با موتور، استهلاک بالایی داشت. این قطعه توسط یک تسمه و پولی نیروی خود را از میللنگ گرفته و فعالیت خود را آغاز میکرد. اما این نحوه کار مشکلاتی داشت. از قبیل:
۱. تغییر دور پروانه با دور موتور
۲. تامین نیرو از میللنگ و کاهش توان موتور
۳. هرزگردی و اتلاف انرژی به دلیل فعالیت مداوم
۴. استهلاک بالا
۵. ایجاد صدای زیاد به دلیل درگیری با تسمه
استفاده از فنهای مکانیکی به دلایل گفته شده از چرخه صنعت خودرو سازی حذف و با فنهای برقی جایگزین شد.
فروشگاه میثم یدک
شما می توانید محصولات موجود د فروشگاه میثم را از طریق اینترنت سفارش داده و در کمترین زمان دریافت کنید. یکی از کامل ترین فروشگاه های موجود در شهر تهران، فروشگاه میثم یدک است. هدف این فروشگاه صرفه جویی در وقت و هزینه مشتریان و اطمینان از خرید و پرداختی امن شما همراهان می باشد؛ همچنین می توانید در این فروشگاه از سایر لوازم یدکی ها بهره مند شوبد. 